Demo

 

Istorijat

Istorijski podaci

Tragovi ljudskog postojanja na ovom području datiraju još od starog kamenog doba. Od tada, pa kroz periode mlađeg kamenog i metalnog doba, kako tvrde antropolozi, istoričari i etnolozi, život se ovdje odvija u kontunuitetu.

Tokom rimske vlasti ovdje se začinje prva urbanizacija, o čemu najrječitije govore ostaci poznatog rimskog  kompleksa na ušću Usore u Bosnu, koji se sastoji od vojničkog logora Kastrum i naselja Kanube (Canabea).

Doseljavanjem na ove prostore tokom VI i VII vijeka Sloveni žive u plemenskim i rodovskim zajednicama u manjim teritorijalnim jedinicama – župama.

Najstariji pisani izvor o pominjanju imena Doboj potiče iz 1415. godine.Ovaj period i pomen Doboja povezuje se sa glasovitom bitkom koja se odigrala kod Makljenovca, uz ušće Usore u Bosnu, između Sigismundovih ugarskih četa, s jedne strane i bosansko-turske koalicione vojske na čelu sa vojvodom Hrvojem Vukčićem i Ishak-begom, s druge strane. Dokument u kojem se prvi put pominje ime Doboj predstavlja pismo dubrovačke Republike caru i kralju Sigismundu datirano 28. juna 1415. god. Samo pismo je veoma zanimljivo i bogato podacima. Pisano je dubrovačkim brzopisom 15-og vijeka. U pismu se spominju tadašnji najmoćniji evropski vladar i car, pa dva sultana poimenice, dva bosanska kralja, jedan vojvoda i jedan despot, dvojica vojskovođa, uz imena država, krajeva i gradova, iz čega se vidi bogatstvo podataka koji mogu da osvijetle prilike ovog vremena. Doboj se pominje pred sami kraj pisma  Nakon pada Bosne pod Turke 1463. godine, Turci ubrzo osvajaju i dobojsku Tvrđavu 1476. godine.

Tokom austrougarsko-turskih ratova krajem XVII i početkom XVIII vijeka, Austrijanci u dva maha preuzimaju Doboj od Turaka, da bi 1878. cijela Bosna i Hercegovina potpala pod habzburšku vlast. U cilju eksploatacije prirodnog bogatstva, Austrijanci odmah počinju izgradnju željezničkih pruga, modernih makadamskih puteva i formiraju šumsko-prerađivačka preduzeća.

Tokom Prvog svjetskog rata Austrijanci u Doboju formiraju logor, kroz koji je prošlo oko 45.000 interniraca, uglavnom žena, djece i staraca iz Podrinja, Stare  Hercegovine, Srbije i Crne Gore.

Formiranjem nove državne zajednice – Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca (kasnije Kraljevine Jugoslavije), Doboj prolazi kroz intenzivniji ekonomski i kulturni razvoj kojeg je prekinuo Drugi svjetski rat, koji je i na dobojskom području donio mnogo zla. Patrioti ovoga kraja su se oduprli fašističkom teroru i oslobodili Doboj 17. aprila 1945. godine.

Za vrijeme SFRJ, Doboj se relativno brzo i uspješno razvijao, zahvaljujući prije svega entuzijazmu naroda, ali i činjenici da je Doboj bio politički, kulturni, ekonomski i prirodno-geografski cebtar šireg regiona.

 Raspadom SFRJ i početkom međuetničkih sukoba u Bosni i Hercegovini 1992. godine i Doboj je zahvatio ratni požar. Na samoj tromeđi muslimanskog, hrvatskog i srpskog dijela BiH, Doboj je pretrpio ogromno materijalno razaranje i velike ljudske žrtve.

Kraj rata zaključen je Dejtonskim sporazumom 1995. godine. Deceniju nakon ratnog sukoba, Doboj je ponovo stekao značaj važnog regionalnog centra bez obzira na administrativnu granicu između Republike Srpske i Federacije BiH koja presijeca predratnu teritoriju grada.

Tumačenje imena grada

Kao raskršće puteva i rijeka: Bosne, Spreče i Usore, naš Doboj je oduvijek imao i strateški i geografski i svaki drugi značaj. Njegova stara tvrđava bila je bastion i branik pred upadom neprijatelja u centralnu Bosnu. Stoga su se u dolini ispod stare gradine odigrali mnogi bojevi, pa je od DOLINE BOJEVA nastalo i ime DOBOJ.

Postoje i druga tumačenja nastanka imena grada. Branko Belić, dugogodišnji kustos i direktor Muzeja u Doboju, u svojoj publikaciji „Stari Doboj – u riječi i slici” (2003.) nastoji i da na sljedeći način pretpostavi nastanak imena Doboj:

„... Dva su polazišta u tumačenju značenja ovog imena. Prvo, do je prefiks imenici boj, koja znači bitku. Po drugom tumačenju, dob je osnova i označava dobro mjesto, položaj, što nije rijedak slučaj u našoj toponimiji. Danas je, poslije nalaza tragova ranog srpskog utvrđenja tipa gradište na ovoj lokaciji, moguće razmišljati i o takvom tumačenju značenja imena Doboj koje je nastalo od riječi na-boj, a koje označava gradnju od nabijene zemlje.Ovaj termin se i danas koristi, npr. kuća na dva boja i sl.”

 

Posted in O Doboju